O chyćce, gulaszu z łosia, sokołach, sygnalistach i Lasach Państwowych...

Chyćka pszczewska z czarnego bzu, sok z młodych majowych pokrzyw, w ładnych buteleczkach, bardzo zdrowe i pyszne. Miody Pasieka Nocoletta Czepiżak (zakupiłam sobie faceliowy), spróbować można kilku innych. Próbka wyrobów PW Szczecin „Dobre z lasu” z Droszkowa – Sklep firmowy oferuje kiełbaski, szynki z dziczyzny, ciasteczka żołędziowe; smakują trochę jak pierniki, ale nie są tak słodkie, jak mi ktoś mówi, do mąki ciastowej trzeba dodać żołędziowej, proste... Pesto z czosnku niedźwiedziego, musztarda miodowa, wyroby z borówki itd. Koła Gospodyń Wiejskich – np. Święty Wojciech, Nietoperek, tradycyjnie chwalą się swymi kuchennymi umiejętnościami – częstują pierożkami, bigosem... Dziedziniec zamkowy, dużo ludzi tu dzisiaj będzie, bo okazja znakomita. Europejska Noc Muzeów, Leśna Noc Muzeów w 100. rocznicę powstania Lasów Państwowych.

Dziedziniec wewnątrz murów oblany słońcem. Tu wiele rzeczy dzieje się jednocześnie. Pośrodku sporych rozmiarów kazan – kociołek żeliwny, w nim od 3. godzin perkocze gulasz z łosia, pracowicie mieszany. Będzie do degustacji. Łoś waży 270 kg., jak mówi mi kucharz, gulasz jest z szynek, schabu, boczków, przyprawia się kaukaskimi przyprawami, kardamonem, kolendrą, papryką, też cząbrem, czosnkiem, świeżymi liśćmi laurowymi (czyli wawrzynem), słowiańskim hyzopem (tym mickiewiczowskim...).

Pod zaimprowizowanym zadaszeniem, na trawie wyściełanej skórami z dzika, na słupkach przysiadły piękne ptaki szponiaste. Sokolnictwo ma 4 tys. lat. Opiekuni – małżeństwo sokolników, w strojach z XVII wieku, mają bardzo wiele do opowiedzenia o podpieczonych, słuchaczy jest dużo. Raróg stepowy – ptak plemion arabskich, białozór – polski sokół, który pewnie ongiś latał nad naszym Zamkiem, jego gniazda są za Kołem Podbiegunowym. Mieli prawo polować z nim królowie bizantyjscy. Jastrząb gołębiarz, sokół wędrowny, myszołów najczęściej występujący w Polsce. Ptaki są bardzo posłuszne. Pochodzą z hodowli, pozyskiwanie ich z natury – są pod ścisłą ochroną, jest zabronione. Będziemy mieli okazję podziwiać jednego z nich na niebie, rozwijają prędkość pow. 320 km na godz.(!), by bezpiecznie dla nich (i dla widzów) zaprezentować ich umiejętności lotnicze sokolnik wychodzi poza obręb zamkowych murów (mniejsze ptaki szybko zmykają z nieba)... A my idziemy za sokolnikiem... Kiedy już wyląduje u stóp swego opiekuna, i on go nakarmi (czerwonym mięskiem), odważni robią sobie fotki z pięknym ptakiem.

Na Zamku przesłuchania do koncertu sygnalistów myśliwskich z rożnych miejscowości w lubuskim, klasy mistrzowskiej. Z jednej z bastei dochodzą dźwięki małych orkiestr i solowych muzyków w zielonych mundurach adeptów szkół leśnych, instrumentów; pless mniejszej, parforce (róg dworski), pless większej (róg myśliwski). Róg myśliwski (róg sygnałowy) należy do klasy instrumentów muzycznych dętych, wykonany był z rogu zwierzęcego–tura, żubra lub bydła domowego, niekiedy z kości lub metalu, później rozbudowany został do rogu wentylowego (waltorni). Służy do wabienia byków jeleni w okresie rykowiska; dawniej był używany także do dawania sygnałów na polowaniu, stosowany w pasterstwie, wojskowości, grali na nim wędrowni muzykanci i żonglerzy. Z ciekawością będziemy słuchać koncertu galowego, nagrody są przygotowane.

Z ciekawością pytam o grany właśnie sygnał. To, prastary jak myślę, znak dźwiękowy odgrywany nad upolowanym niedźwiedziem, hołd dla tego zwierzęcia - proweniencji bardzo dawnej... Ludzie kiedyś czcili te piękne potężne zwierzęta, musząc je zabić oddawali im cześć – to z czasów, kiedy byliśmy jednością z naturą, mieliśmy większą niż teraz świadomość naszej od Niej zależności, wspólnoty. Tak myślę...

Barć wykuta w żywym drewnie sosny, w środku zabudowane przez pszczoły plastry... Bartnik opowiada, że ścinało się czubek, ale sosna rosła dalej na boki, i wydłubywało środek ciosłami. Pszczelarstwo było 100 lat temu potężną dziedziną gospodarki naturalnej, w XVII wieku w I Rzeczypospolitej było 200 tys. barci. Podobne są do dziś na wschodzie. Najcenniejsze są wielokwiatowe miody, chociaż wszystkie miodów rodzaje są zdrowe.

Będzie o tym, jak zrobić miotłę z witek brzozowych, można się nimi, witkami brzozowymi, okładać w ruskiej saunie, też wyplatanie wyrobów z korzeni sosny, pokaz żywicowania, warsztaty leśne, konkursy, quizy na temat lasu. Pokaz rasowych piesków myśliwskich. Na dziedzińcu są stoiska edukacyjne Nadleśnictw: Bolewice, Karwin, Międzychód, Międzyrzecz, Skwierzyna, Smolarz i Trzciel.

W obszernych podziemiach Muzeum piękna wystawa historyczna z okazji 100.lecia Lasów Państwowych. Praca w lesie – dawniej i dziś. Stare mapy nadleśnictw. Dawne narzędzia pracy. Naturalnych rozmiarów wypchane wilki szare, cietrzewie, głowy łosia, żubra, tura. Leśna piwniczka z darami natury, pyszności kuchni myśliwskiej, np. syrop klonowy, zioła. Nasiona dębu, grabu, buka, klona, jawora. Żywica i narzędzia do jej pozyskiwania – służyła do smarowania kół wozów, konserwacji, jeden z leśników opowiada mi o dziegciu – z brzozy; produkcie o gęstej, smolistej konsystencji powstającym w wyniku suchej destylacji drewna bądź kory różnych gatunków drzew i krzewów wytwarzanym w smolarniach... By obejrzeć dokładnie wszystko na wystawie, trzeba kilku godzin...

Iwona Wróblak

maj 2024 r. 

 

Noc Muzeów - w tym roku Myśliwska...

Darz bór... Dwa dni świętowania tradycji i kultury myśliwskiej na Podzamczu. Piknik z okazji 100.lecia Polskiego Związku Łowieckiego w Międzyrzeczu. W podziemiach Muzeum Regionalnego: wernisaż - wystawa „Łowiectwo i przyroda”, na którą wstęp był przez ten czas bezpłatny.

„..Ogary poszły w las...”. Piękne rasowe myśliwskie pieski z przewodnikami na Podzamczu – jest 350 ras, wspomniane ogary, gończe polskie, posokowce (bawarskie, hanowerskie...), wyżły niemieckie, krótkowłose i szorstkowłose, zwierzęta są stabilne, dobrze ułożone, dające się pogłaskać, pokaz z fachowym komentarzem dla laików. Jeszcze ciekawsze były ptaki – sokół raróg stepowy, raróg górski i myszołowiec cierpliwie pozowały do zdjęć, nawet takich z bliska...

Stoiska leśników – fachowe pisma; Wydawnictwa Lasów Państwowych. „Echa Leśne” - do wzięcia i przeczytania, z ciekawymi artykułami pisanymi przez biologów, leśników. Gospodarka w lesie, na czym polega? - o sadzeniu drzew, szkółkach leśnych. Na stoiskach panowie służący swoją bogatą wiedzą o lesie... np. że gatunek drzewa można rozpoznać nie tylko po liściach, także po fakturze przekroju pnia – drzewa liściaste nie mają żywicy, i ciemniejszych prążków...

Kolekcja poroży jeleni zrzucanych przez te zwierzęta od stycznia do połowy kwietnia. Baner Klubu Kolekcjonerskiego Kultury Łowieckiej im. Wł. Korsaka.

Wojski grał na rogu „bawolim, długim, cętkowanym, krętym...”. Przyglądam się małemu metalowemu rogowi orkiestrowemu współczesnemu, który prezentuje mi jedna z sygnalistek Zespołu Muzyki Myśliwskiej „DeLuxe”, jest także – kręty... Instrumenty te bywają rożnych rozmiarów. Świetnym punktem Nocy Myśliwskiej będzie koncert sygnalistów – z bardzo fachowym komentarzem do tego typu muzyki. Sygnały wydawane przez myśliwych z rogów zwierząt tzw. pustorożców (np. turów) służyły celom komunikacyjnym, np. - informacji, że polowanie się kończy, słychać je było do 4,5 km.. Róg myśliwski to trudny instrument, jest megafonem, który przekazuje dźwięki wydobywające się z naszych płuc, co nie jest takie proste, trzeba nauczyć się prawidłowego oddychania... Słuchaliśmy „Fanfary na cześć ks. Alfreda Potockiego”, 'Walca myśliwskiego” i innych utworów.

Na plakatach było zaproszenie do degustacji potraw myśliwskich. Z ok. 80 kg dziczyzny Koła Gospodyń Wiejskich z Nietoperka, Kaławy i Św. Wojciecha przygotowały przepyszne potrawy: zupę na bazie sarniny, pieczeń z dziczyzny, takiż pasztet, pierożki z mięsem z dzika i kaszą gryczaną, karkówka z dzika, gołąbki – z sosem grzybowym, pomidorowym – ogórkiem czy smalczykiem z chlebkiem specjalnie na te okazję upieczonym, hitem był tatar z jelenia, tylko notować przepisy... Prawdziwym rarytasem była delikatna sztupeda – polędwica z jelenia, i inne smakołyki, fachowo przyrządzone przez samego szefa kuchni restauracji „Myśliborzanka” w Myśliborzu pana Zygmunta Jakubiszyna, zaproszonego, bo należy do Związku - podobno jadał sztupedę ongiś we Włoszech sam imć Mickiewicz (ten od „Pana Tadeusza”)... W krajach skandynawskich je się pieczyste z łosia, ciekawe, jak smakuje... Myśliwi służą przepisami na dziczyznę – którą można sobie zakupić na pobliskim stoisku; mięsko trzeba przypiec na ogniu i wrzucić do rosołu, przedtem peklować i przyprawiać ziołami, najlepiej świeżymi z ogródka... Potrawy oceniać będzie specjalna komisja, także ich wymiar historyczny... Można posmakować nalewek na bazie miodu pitnego utoczonego z beczułki (bardzo pyszny!), także zakupić sobie miód różnych rodzajów.

Przygrywał nam Zespół Ludowy „Nietoperzanki” z Nietoperka, panie w twarzowych czerwonych strojach ludowych śpiewały nam piosenki biesiadne, ludowe i inne.

W programie „Myśliwskiej Nocy Muzeów” przewidziano konkursy - na najciekawszy zrzut jelenia, był, obok innych, pokaz szlachetnej sztuki wabienia zwierzyny.

Korzystając z dnia otwartego w Muzeum Międzyrzeckim można było obejrzeć bogate zbiory muzealne, i ostatnią ekspozycję - „Łowiectwo i przyroda. 100 lat Polskiego Związku Łowieckiego”, przygotowaną ze zbiorów członków Klubu Kolekcjonera i Kultury Łowieckiej PZŁ oddziały gorzowski im. Włodzimierza Korsaka, lubelski, wrocławsko-opolski im. Wiktora Szukalskiego, oraz muzeów, nadleśnictw i zarządu okręgowego. W Katalogu wystawy ciekawe artykuły (Henryk Leśniak, Grzegorz Roszkowiak, Grzegorz Kropop, Krzysztof Oleszczuk) informacje o powstaniu Polskiego Związku Łowieckiego – kalendarium; m.in. odznaki członkowskie PZŁ sprzed kilkudziesięciu lat. Prezentowana jest powtórnie u nas historyczna „Mapa Lasów Polskich” z 1938 r. Jest o populacji żubrów - zwierząt królewskich na przestrzeni wieków, dzieje introdukcji. Myśliwi i leśnicy zajmują się ochroną też innych zagrożonych gatunków; głuszca, cietrzewia, bobra, łosia itp.

W Katalogu dzieła malarskie inspirowane łowiectwem, i przyrodą, informacje o dawnej i współczesnej opolskiej grafice myśliwskiej, linoryty, pamiątki z Ordynacji Zamoyskich (1589 r.) - odznaki Straży Leśnej, mapy, twórczość żołnierzy polskich z oflagu jenieckiego. Wszystko o świętym Hubercie... Wykaz klubów działających w ramach PZŁ. Słynni fotografowie przyrody: Jan Brunon Bułhak, Włodzimierz Puchalski, Włodzimierz Łapiński, życiorysy i dokonania. O broni i akcesoriach myśliwskich – kordelas, czyli długi nóż, dubeltówki, prochownice...

Iwona Wróblak

maj 2023 r.