Szare Szeregi są patronem szkoły w Międzyrzeczu

            Biało – czerwona opaska na rękawie munduru druha harcmistrza Wiesława Cieśli, na niej stylizowana kotwica, symbol Polski Walczącej, AK.  Szepcze mi do ucha dr hm Halina Matysik – to „Szaroszeregowiec”... Hm Wiesław Cieśla, pseudonim powstańcze „Wacek”, jest jako gość honorowy zaproszony na uroczystość Święta Patrona Szkoły. Jak historia, która przyszła do nas w odwiedziny, w osobie jej autentycznego świadka uczestnika Powstania Warszawskiego. W odwiedziny do dzieci, które stoją teraz na apelu szkolnym w harcerskich i zuchowych mundurkach. Do nas w odwiedziny, którzy siedząc w gabinecie u pani dyrektor Marii Słomińskiej, tak bardzo, również, chcemy zadawać pytania. O tamten czas. Z prośbą o przekaz.

Harcerski przekaz bezpośredni, jak to bywa na ogniskach, podczas gawędy.

Apel na placu w dniu 28. kwietnia, rocznicy nadania szkole imienia Patrona. Goście – oprócz dr hm Wiesława Cieśli, dr hm Leszek Kornosz, z-ca  komendanta Hufca Skwierzyna dr hm Halina Matysik, ks. dziekan Marek Walczak, z 17 Brygady Zmechanizowanej mjr Janusz Polit, przedstawiciele Rady Rodziców, kuratorium, dr hm Bogusław Rejer, dr hm kwatermistrz Gerd Matysik, dr przew. Andrzej Dziedzic z patrolem z S. P. nr 4 z 6. Drużyny „Wagabunda”, zaprzyjaźnione patrole drużyn z Obrzyc, 56 Drużyny Harcerskiej „Grom” ze Skwierzyny.

            Uniesione druhów harcmistrzów do daszka czapki palce, kiedy idzie poczet sztandarowy szkoły noszącej imię „Szarych Szeregów”. Grany jest hymn szkolny. O harcerskich wojennych „Szarych Szeregach”, z melodyjnym podkładem muzycznym, śpiewany gromadnie. I oczywiście „Hymn Narodowy”. Wyprostowane w komendzie baczność sylwetki jako szacunek dla pokolenia - spadkobiercy, które wychowywane przez nas następuje w  historię w sztafecie. Prawie bez przerw - harcerska aktywność, powojenna i dzisiejsza – druha hm Cieśli.

Dzieci pytają harcmistrza, czy znał słynnego „Zośkę” z batalionu „Parasol”, i innych. Bo wiedzą sporo o Powstaniu, w Szkole dba się o to, by  uroczystości takie jak ta zostały przez dzieci zapamiętane.

Ks. Marek Walczak mówi, jak bardzo warto pamiętać, przy okazji święta szkoły z takim Patronem, o historii. O ludziach. O idei „Bóg, honor, Ojczyzna”, której byli wierni.

Hm W. Cieśla – byłem wtedy Warszawie, walczyłem tam i pracowałem. Dzisiaj jestem dumny, że mogę uczestniczyć w apelu w szkole miana „Szarych Szeregów”. Życzyć chcę Wam, młodzi harcerze, żebyście mieli tylko piękne sny, a cierpienia – tylko malutkie... Harcerstwo to wielka gra, do której Was  serdecznie zapraszam.

            Szkolne drużyny zuchowe i harcerskie meldują się na płycie szkolnego boiska. 2. G. Z. „Słoneczna Gromada” i 6. D. H.„Płomienie”, ze swoimi druhnami przewodniczkami, Hanną Barczewską i Marią Sobczak – Siutą. Druhny przygotowały dla dzieci zadania harcerskie, które czekać na nie będą na  szlaku „Biegu Patrolowego”, w różnych punktach miasta, zadania sprawdzające wiedzę o symbolach harcerskich, o historii „Szarych Szeregów”, historii szkoły. Za swoją aktywność na rzecz harcerskiego wychowywania młodzieży z rąk pani dyr. Słomińskiej dostają Odznakę „Służba Dziecku”.

Spotkanie z druhem hm z batalionu „Zawisza”, porucznikiem „Szarych Szeregów”, zostanie uczestnikom Święta Patrona Szkoły w pamięci długo. Mówił – miałem 13 lat, kiedy wstąpiłem w 1938 r. do 31 Drużyny Harcerskiej na Mokotowie. 16 lat, kiedy zostałem drużynowym. Podczas powstania Warszawskiego z Mokotowa przechodziłem kanałami na Czerniakowską. Po wojnie byłem instruktorem. Będą patrzył, będę widział, jak rośniecie i dajecie sobie radę. Dodaje, z ciepłym uśmiechem, z pewnością długoletniego wychowawcy młodzieży – gdyby była potrzeba młodzi by stanęli do walki, jak mur, tak jak my kiedyś...

Ilustracją, harcerskim przekazem niewerbalnym, są piosenki, które jednoczą. Wzbudzając uczucia nadziei i radości. Stare harcerskie pieśni, które brzmią dzisiaj.

„ Jak dobrze jest/zdobywać świat/zręcznymi stopy deptać góry”.Dyr. Słomińska: - Od 31 lat obchodzimy Święto Patrona Szkoły. Otrzymaliśmy to imię 28.kwietnia 1978 r. Wiązankę, którą otrzymuje od harcerzy, umieści się przy Harcówce. Bo jest, jej zdaniem, dla uczniów, którzy stali się harcerzami.

Celebrowanie, kilkakrotne, Historii poprzez codzienność. Duchy Jej opiekują się Szkołą. To, myślę, dobre duchy, które zainspirowały wielu międzyrzeckich harcerskich instruktorów. Druhnę Barbarę Pielę, z nią w ramach zadania harcerze zrobią dziennikarski wywiad, druha Wergiliusza Szubę, na jego mogile jest dzisiaj krzyż harcerski. Poznaję druhów harcmistrzów z Harcerskiego Kręgu Seniorów „Czerwona Szpilka”. Opowiadają o Muzeum Powstania Warszawskiego. Sugestywne ekspozycje odwiedzają tłumy dorosłych i dzieci.30. lipca na wybrzeżu Czerniakowskim co roku organizowane jest ognisko.

            Harcerstwo się nie starzeje. Cieszy się wśród społeczeństwa autorytetem. Komendant Chorągwi Ziemi Lubuskiej dr hm Leszek Kornosz wspomina o zbliżającej się 70 rocznicy powołania „Szarych Szeregów”. Spotkanie jest okazją do rozmowy o aktualnych sprawach związanych z ZHP.

            Ognisko harcerskie, jak przystało na tradycję, zakończyło uroczystości związane ze Świętem Patrona Szkoły. „Bieg Patrolowy” w klasach I – III  wygrała 3.b, w klasach IV – VI – 5.b.

           

Iwona Wróblak

czerwiec 2009

Szare Szeregi – organizacja młodzieżowa czasów wojny

            Dzień Patrona Szkoły. Zaczęto uroczystym apelem i wejściem na plac szkolny Pocztu Sztandarowego, mszą świętą w intencji S.P. nr 2 – z  udziałem Sztandaru, zaproszonych gości z harcerską wartą honorową – Hufiec Międzyrzecki też nosi nazwę „Szarych Szeregów”, i oprawą muzyczną. Po  czym wszystkie klasy udały się na zajęcia programowe. Odbywały się one jednocześnie w sali gimnastycznej Szkoły (klasy „O”) – zabawy ruchowe, w  sali kinowej Międzyrzeckiego Ośrodka Kultury, w Szkole Muzycznej i w Klubie Wojskowym. Uczniowie z klas pierwszych wzięli udział w zuchowym dyktandzie i konkursie „Kraina prawdy – kraina fałszu”, o rok starsi - malowali prace o temacie „Jestem zuchem – będę harcerzem”. W MOK klasy trzecie wystawiły prezentacje piosenek nawiązujących do znanego przeboju „Zakazane piosenki”, w strojach stylizowanych na czasy wojny, z biało - czerwonymi opaskami, w powstańczych hełmach. W auli szkolnej zorganizowano wystawę fotograficzną uczniów „Moja szkoła dawniej i dziś”. Klasy piąte i szóste brały udział w konkursach czytelniczym i recytatorskim, nagrodzeni uczniowie dostali pamiątkowe dyplomy na podsumowującym uroczystość końcowym apelu.

             „Szare Szeregi” to kryptonim działającego w konspiracji od 27.09.1939 r. do 18.01. 1945 r. Związku Harcerstwa Polskiego. W skład Naczelnictwa Szarych Szeregów wchodzili: ksiądz J. Mauersberger - przewodniczący, W. Opęchowska - wiceprzewodnicząca, A. Olbramski - sekretarz generalny, M. Wocalewska - delegatka naczelniczki harcerek, Florian Marciniak - naczelnik harcerzy. Organizacja Harcerek kierowana przez Józefinę Łapińską przyjęła kryptonim „Związek Koniczyn” (od 1943 r. „Bądź Gotów”). Zrzeszała harcerki powyżej 16. roku życia, prowadziła działalność wychowawczą i opiekuńczą, współdziałała z Radą Główną Opiekuńczą i Polskim Czerwonym Krzyżem. Przygotowywała młodzież żeńską do pracy w  służbie sanitarnej i łączności. Harcerki powyżej 18. lat kierowane były do Wojskowej Służby Kobiet i oddziałów Kedywu AK. Pod koniec wojny Organizacja Harcerek liczyła ok. 5 tys. dziewcząt.
            Na czele konspiracyjnej Organizacji Harcerzy stała Komenda Główna („pasieka”), jej ogniwami były: chorągwie ("ule"), hufce ("roje"), drużyny ("rodziny") i zastępy ("pszczoły"). Program Szarych Szeregów ujęto w trzech hasłach: "dziś, jutro, pojutrze" bądź "piątek, sobota, niedziela". Hasło "dziś"  oznaczało okres konspiracji, "jutro" - otwartą walkę zbrojną z okupantem, "pojutrze" - pracę w wolnej Polsce. Odbudowując „Szare Szeregi” w terenie Kwatera Główna przyjęła podział na Polskę centralną (Generalne Gubernatorstwo), zachodnią (ziemie wcielone do Rzeszy), Polskę wschodnią (ziemie wcielone do ZSRR). W Szarych Szeregach obowiązywała ścisła konspiracja. Pomiędzy Organizacją Harcerek i Organizacją Harcerzy istniał kontakt tylko na szczeblu Naczelnictwa.

            Po festiwalu piosenki powstańczej wysłuchaliśmy wykładu dr Przemysława Bartkowiaka z Biblioteki Miejskiej w Zielonej Górze pt. „ Dzieje harcerstwa na Ziemi Lubuskiej w latach 1945 – 79”. Począwszy od postaci założyciela skautingu Roberta Baden – Powella (1857 – 1941), poprzez początki skautingu a potem harcerstwa na ziemiach polskich, przypomnienia osoby Andrzeja Małkowskiego, udział w odzyskaniu niepodległości i czasy II. Wojny światowej, potem okresu konspiracji i udziału (1.08. – 2.10.1944 r.) w Powstaniu Warszawskim, pan Bartkowiak w skrócie nakreślił historię ruchu harcerskiego od 1911 r. ZHP czyli wojenne „Szare Szeregi” realizowały trudne zadania nie tylko walki z okupantem, bo taki był wtedy wymóg czasu, także wychowywały młodzież, starały się ją możliwie ochronić przed ubocznymi skutkami zmilitaryzowania, przygotować do życia w wolnej powojennej Polsce, kształcić w dziedzinach niekoniecznie związanych z wojskowością. Ten nurt myśli pedagogicznej wniósł trwałe wartości do dorobku naukowego dziedziny. Po wojnie w lubuskiem pierwszą organizacją harcerską była założona w 1945 r. drużyna im. „Zawiszy Czarnego”. W 1947 r.  powstał w Międzyrzeczu „Hufiec Harcerski”.

            Historia i jej współczesne odniesienia. W obchodach Dnia Patrona Szkoły brali udział wszyscy uczniowie. Myślę, że celem było możliwie szerokie propagowanie wiedzy o tej organizacji młodzieżowej, której imię nosi prężna organizacja zuchowa i harcerska działająca w Szkole. Także czerpanie wzorców wychowania i kształtowania młodego pokolenia w oparciu o ten autorytet.

Iwona Wróblak

 czerwiec 2013