W królestwie siedmiostrunowej violi da gamba

Drugi – w naszym kościele św. Jana – koncert w ramach Festiwalu „Muzyka w Raju”, łącznie w dniach 14-24 sierpnia odbędą się 22 koncerty; w Międzyrzeczu, Świebodzinie i Gorzowie.

Viola da gamba motywem przewodnim tego koncertu, i André Lislevand z Włoch, jeden muzyków zaliczających się do czołówki europejskiej. Godzinny koncert na muzykę orkiestrową pisaną na violę da gamba od późnego renesansu po epokę romantyczną.

Utwory w rożnym stylu i tonacji, ukazujący możliwości tego instrumentu, także kunszt gry André Lislevanda. Muzyka dla koneserów. Subtelne kompozycje, wątki osnute wokół tematu...

Silvestro Ganassi (1492–1565): Recerchar Terz ze zbioru „Regola Ruberia” (Wenecja, 1542), Tobias Hume (1569–1645): Pavane nr 42 ze zbioru „The First Part of Ayres” (Londyn, 1605), Johann Sebastian Bach (1685–1750): I Suita G-dur na wiolonczelę solo BWV 1007 (transkrypcja: Paolo Pandolfo), Courante, Sarabande, Gigue

Christopher Simpson (1606–1669): Preludium ze zbioru „The Division Violist” (Londyn, 1656). Antoine Forqueray (1672–1645): La Dubreüil ze zbioru „Pièces de Viole avec la Basse Continue” (Paryż, 1747), Johann Sebastian Bach: IV Suita Es-dur na wiolonczelę solo BWV 1010 (transkrypcja: Paolo Pandolfo), Sarabande, Bourrée I i II, Gigue, Tobias Hume Captaine Hume Galiard ze zbioru „The First Part of Ayres” (Londyn, 1605).

Richard Sumarte (?–po 1630): Daphne ze zbioru „Manchester Gamba Book”,

Georg Philipp Telemann (1681–1767): Fantazja XI ze zbioru „12 Fantasias a Viola da gamba Solo” (Hamburg, 1735): Allegro, Grave, Allegro.

Karl Friedrich Abel (1723–1787): Allegro A18, Adagio A2, Andante A10 ze zbioru „The Drexel Manuscript” (Londyn, po 1770), Marin Marais (1656–1728): Les Voix Humaines ze zbioru „Second Livre de pièces de Viole avec basse continue” (Paryż, 1701), La Guitare ze zbioru „Troisième Livre de pièces de Viole avec basse continue” (Paryż, 1711).

Viola da gamba - dawny instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych, popularny w renesansie i baroku; używany do gry solowej i zespołowej. Określenie da gamba wskazuje na sposób trzymania instrumentu podczas gry, czyli w pozycji pionowej, na nodze lub między kolanami. Pudło rezonansowe violi da gamba było kształtem zbliżone do korpusu skrzypiec. Brzmienie gamb było łagodne, ciemne i ciche.

Iwona Wróblak

sierpień 2024 r.

 

Muzyka i cisza uczą się chodzić w parze, tak brzmi Muzyka w Raju

Kościół św. Jana Chrzciciela w Międzyrzeczu, 3 koncerty z cyklu XXII Międzynarodowego Festiwalu „Muzyka w Raju” w tym roku odbędą się tutaj. Na suficie pysznią się unikalne w skali kraju renesansowe freski. Czekamy, aż muzycy nastroją instrumenty.

Koncert okazał się dłuższy niż przewidywali Cezary Zych z prof. Joanną Boślak- Górniok (Międzynarodowa Barokowa Orkiestra „Kore”), ku naszej jeszcze większej satysfakcji; podzielony został na dwie części, z kilkunastominutową przerwą. Paradyskie Seminarium Duchowne przechodzi gruntowny remont, z tego powodu koncerty będą się odbywać w Międzyrzeczu, Świebodzinie i Gorzowie. 15. sierpnia w międzyrzeckim koncercie będziemy słuchać programu z wczorajszego koncertu Muzyki w Raju w gorzowskiej Filharmonii. Muzyka i cisza uczą się chodzić w parze, jak powiedział nowy proboszcz parafii pw. św. Jana Chrzciciela ks. dr Andrzej Hładki.

Chłód renesansowego wnętrza kościoła św. Jana. Zanurzymy się za chwilę w pełnej harmonii muzyce G. Tellemana, związanego kiedyś z ziemią lubuską, A. Vivaldiego i J.G. Graun'a. Co nas czeka? Samo dobre. Georg Philipp Telemann (1681–1767): Koncert polski G-dur TWV 43:G7 Dolce, Allegro, Largo, Allegro. Suita D-dur na violę da gamba i smyczki TWV 55 D:6 Ouverture, La Trompette, Sarabande, Rondeau, Bourrée, Courante-Double, Gigue

Antonio Vivaldi (1678–1741): Allegro z Koncertu F-dur na flet i smyczki RV 433

Aria „Sum in medio tempestatum” z motetu „Sum in medio tempestatum” na sopran, smyczki i bc. RV 632, Largo e cantabile z Koncertu F-dur na flet i smyczki RV 434

Motet „Sum in medio tempestatum” na sopran, smyczki i bc. RV 632: Recitativo „Quid ergo faciam?” Aria „Semper maesta, sconsolata” Alleluia.

Johann Gottlieb Graun (1703–1771); Koncert D-dur na violę da gamba i smyczki Graun WV A:XIII:4 Vivace, Adagio, Allegro assai. Czyli - podróż między Paryżem, Wenecją, Dreznem, Berlinem i Żarami...

Wytrawni, chociaż prawie wszyscy młodzi, artyści: André Lislevand – grający na viola da gamba, jej piękne brzmienie – jeszcze usłyszymy wielokrotnie ten instrument, Marta Krysiak – mocny sopran, Juliette Wagner – flet traverso, i Orkiestra „Kore”.

Rozpoczynamy międzyrzecką odsłonę Muzyki w Raju w naszej, jak powiedział Cezary Zych, prezes zarządu Fundacji Muzyki Dawnej CANOR, i nie tylko on tak twierdzi – znakomicie brzmiącej najstarszej międzyrzeckiej świątyni. „Muzyka w Raju”; festiwalowe 22 koncerty. Dzieła kompozytorów dobrze znanych i tych zapomnianych z okresu od późnego średniowiecza po epokę romantyczną. Srebrzysty klawesyn raz po raz włącza się dyskretnie, doskonałe wykonania dworskiej muzyki z dawnych czasów, prawie dwie godziny solidnej uczty artystycznej, tylko osiąść w niej, w harmonii i ciszy; braku hałasu zewnętrznego świata.

Iwona Wróblak

sierpień 2024 r.

 

Francesca Benetti teorba i śpiew – koncert Muzyki w Raju

Kościół św. Jana. Najstarsza międzyrzecka renesansowa świątynia o wielkich walorach akustycznych, tym razem gościła koncerty z cyklu „Muzyka w Raju”. Jeden z nich, drugi z kolei - Francesca Benetti teorba i śpiew...

Powoli wkracza na naszą scenę, razem ze swoją mistrzynią gry na tym instrumencie, teorba - lutnia basowa, wielostrunowy szarpany instrument. Francesca Benetti zaprezentuje nam możliwości gry na teorbie, także w zakresie improwizacji... Autoakompaniament do teorby i śpiewu... Podziwiamy piękny instrument.

Wyrazisty szkolony sopran Benetti śpiewaczki pochodzącej z włoskiego Trydentu towarzyszy utworom z XVII wieku, dworskim kompozycjom, jakie śpiewali pewnie dla swych dam dawniej multiinstrumentalni trubadurzy. Toccata na teorbie, improwizacje inspirowane być może starannie zaprojektowanymi ogrodami otaczającymi pałace, rozlegającym się śpiewem ptaków wśród nasadzeń egzotycznych roślin... Klimat muzyczny dawnej epoki. Słowa pieśni też o tym mówią – o sentymentalnej miłości do wybranki poetycko przyrównywanej, na zasadzie paradoksu, naturalnym wytworom przyrody, która jest Jej - wspaniałą dualnie komponującą się częścią... Odgadnąć dźwięk, wibracje miłości z XVII wieku... tej próbie jesteśmy poddawani...

Piękny religijny otwór o Matce małego dziecka-Jezuska, która jako matka człowiecza, kochając, i wiedząc/przeczuwając losy Boga-człowieka, w zadumie boleści i smutku pieśnią opowiada o swej matczynej ziemskiej miłości.

Verde Barocco, arie na głos z towarzyszeniem teorby oraz toccaty na teorbie Francesci Benetti – wspaniały koncert – jak wszystkie zresztą z tego cyklu. Cztery dni z muzyką dawną – cztery koncerty w kościele św. Jana w Międzyrzeczu. Przeżycie niesamowite...

Iwona Wróblak

sierpień 2023 r. 

 

Rajskie koncerty w kościele św. Jana

Burze w okolicy omijają nasz Międzyrzecz, nie przeszkodzą nam w delektowaniu się muzyką. Ostatnie – aż - dwa koncerty w Międzyrzeczu, w kościele św. Jana Chrzciciela.

31. koncert edycji Muzyki w Raju w 2022 r. Francuskie ballady i chansons, mało znane, a piękne - z XIV-XVI wieku. Bardzo wysoki męski głos Dorona Schleifera, i akompaniament Coriny Marti – na dwóch trójkątnych instrumentach klawesynowych, zestawionych ze sobą w prostokąt: clavisimbalum (XV wieczny przodek klawesynu) i klawesyn renesansowy. Francuskie ballady i chansons z XIV – XVI wieku; Lamech Judith et Rachel, i anonimowe, niektóre bez tytułu: Passerose de biauté, Je voy le bon tens, Jet fort qu’en amour, Pour L’amour, Anthonello da Caserta (ok. 1355 – 1402) Dame Gentil en qui, J’ay grant desespoir, Lamech Judith et Rachel de plourer, Indescort Pierre Moulu (ok. 1484 – 1540), Amy souffrez, J’ai mis mon coeur, Nicolas Gombert (ok. 1495 – 1560) Tous les regretz, Pierre Attaignant (ok. 1494 – 1552) Branle commun, Pierre Sandrin (ok. 1490 – 1561) Doulce memoire, Pierre Attaignant Pavane- Gaillarde sur la Pavane, Jean Mouton (ok. 1459 – 1522) / Josquin des Prez (ok. 1450 – 1521), Adieu mes amours. O czym śpiewa Doron Schleifer, gra pianistka? Może o zwykłych sprawach ludzi, które zajmowały ich w tej odległej epoce. Na pewno o miłości... O nastroju piszącego nuty.

Historie ludzkie po starofrancusku. Rytm dawnych epok. Dużo wolniejszy niż teraz. Kontemplujący sztukę i muzykę. Kościelne brzmienie instrumentu, ten drugi klawesyn renesansowy, brzmi nieco inaczej... Jak membrany cienkich sprężynek... Pewne, i delikatnie uderzające w klawisze, dłonie Coriny Marti, muskające je... Ilustracja do tenorowego śpiewu. Są też partie instrumentalne. I a'capella Schleifera... Podziwiamy kunszt wokalny śpiewaka. Wsłuchujemy się z ciekawością w te unikalne kompozycje, klawesynowy dźwięk miękko osiada w katedralnej sali kościoła. Koraliki perełek nut lśnią odbiciem na ściennych renesansowych freskach, jak misterna układanka...

To muzyka do wielokrotnego odsłuchania. Wykopana z czeluści muzealnych archiwów, przywrócona życiu dzięki umiejętnościom, i wrażliwości jej odkrywców... Ale taka jest – co roku – muzyka prezentowana w koncertach Muzyki w Raju. Właśnie ta mniej znana. Dlatego budzi emocje... Nieznane kusi, zwłaszcza gdy odnajdujemy siebie w umysłowości, aktywności twórczej ludzi, których dawno fizycznie nie ma, ale pozostawili po sobie – nuty...

Wielkie jasnozielone hortensje czekają na ławce kościelnej, by zostać wręczone muzykom. Ostatni koncert międzyrzecki będzie dotyczył Europejskiej Muzyki Lutniowej przełomu XVI i XVII wieku. Michał Gondko przywiózł ze sobą dwie, różnej wielkości, lutnie renesansowe. Chociaż, jak mówi, jest – była ich w Padwie, cała rodzina... Różne rozmiary – altowa, basowa, tenorowa, rożne barwy dźwięku... Oglądamy kopię instrumentów tradycji weneckiej. W Padwie były warsztaty lutnicze. Instrument był zbudowany z 31. listew cisowych, z dużą płytą rezonansową ze świerku. Jak kultura danego regionu kształtowała gusty i zainteresowania muzyczne twórców, słuchaczy? Możemy się tylko domyślać...

Pierwszy utwór – Florilegium. Przekrój muzyki komponowanej na lutnię: włoską - Miscellanea italica: Giulio Cesare Barbetta (ok. 1540 – po 1603), Padoana detta Zo per la Brenta, też anonimowych, jak to często wtedy bywało, twórców, Ricercata, Simone Molinaro (ok. 1570 – po 1633) Saltarello primo, Currentes, Lorenzino Trajetti (zm. 1608), Praeludium Gioan Battista Domenico (ok. 1600), Bergamasco.

Polska muzyki komponowana na lutnię, wpisujemy się w ten europejski nurt lutniowy. Miscellanea polonica: Tobias Hume (ok. 1579 – 1645), A Pollish Vilanell, Ambrosius Albertus Długoraj (ok. 1557 – po ok. 1619) Fantasia, Jacob Reys dit Polonois (ok. 1550 – 1605), Courante Casparus Sieleczky (ok. 1570 – ?), Praeambulum Matthäus Waissel (ok. 1535 – 1602), Polnischer Tanz... czy rozpoznajemy swojskie rytmy? W owym czasie kultura była uniwersalna, słuchano na dworach muzyków z innych krajów, czerpano od siebie inspiracje.

Miscellanea germanica, niemieckojęzyczna: Jak po niemiecku brzmiała lutnia? Autorzy też anonimowi, do autorstwa nie zawsze przykładano wagę - Es sind doch selig alle die, Matthias Reymann (ok. 1565 – po 1625) Galliarda, Johannes Spalkaiber (ok. 1600?) Praeambulum Benedictus de Drusina (ok. 1520 – ok. 1578) Fantasia, Tantz des Graffen von Manßfeldt...

I - Miscellanea anglica: Toys, Barick Bulman (ok. 1600) A Paven, Anonim/John Coprario? (ok. 1570/80 – 1626) Allemandt à Globe / Jigge of Cooper. Flandricum: Nicolas [de] Rans ( przed 1548 – ?), Branles.

Krótkie ludowe tańce francuskie, jak wyglądała do nich choreografia...? John Dowland, słynny lutnista żyjący w czasach Szekspira, słuchamy jego koronkowej kompozycji pt. „Samotnik i samotniczka”, to na bis... Dużo wrażeń muzycznych. Zachwytu instrumentem, i kunsztem wykonawcy.

Program przygotowany specjalnie na Festiwal „Muzyka w Raju 2022”.

Iwona Wróblak

sierpień 2022

 

Davide Monti i Orkiestra Core – czas utkany z muzyki...

Kolejny, drugi koncert Muzyki w Raju w międzyrzeckim kościele św. Jana. Czekany z utęsknieniem, bowiem będzie, w specjalnie przygotowanym na Festiwal „Muzyka w Raju 2022” programie - 8 koncertów skrzypcowych z cyklu „Il cimento dell’armonia e dell’inventione”, czyli „Cztery pory roku” na ławce rezerwowych; jak powiedziała prof. Joanna Cieślok-Górniok z Orkiestry Core, znanego utworu Antonia Vivaldie'go ciąg dalszy – i równie piękny, jak się przekonaliśmy.

U stóp Ołtarza zdarzenie muzyczne, którego tak szybko nie zapomnimy... Joanna Cieślok-Górniok klawesyn, Jej Orkiestra „Core”, Davide Monti - skrzypce, Katarzyna Olszewska - skrzypce. Będzie królować nam prześwietny salonowy Antonio Vivaldi (1678 – 1741), i jego: Koncert skrzypcowy B-dur op. 8 nr 10 Allegro, Adagio, Allegro, Koncert skrzypcowy d-moll op. 8 nr 9 Allegro, Largo, Allegro, Koncert skrzypcowy C-dur op. 8 nr 6
Allegro, Largo, Allegro, Koncert skrzypcowy g-moll op. 8 nr 8 Allegro, Largo, Allegro...

Davide Monti, którego pamiętamy z Koncertów Przedsionkowych w zamkowej bastei, w solowych partiach na skrzypce. Srebrzysto-brzmiący klawesyn pani profesor. Wokół solowych skrzypiec toczy się gra, zespół jest doskonały. Monti inicjował, zaczynał i wielokrotnił zdarzenia muzyczne. Perfekcja skrzypka... Czas utkany z muzyki, razem ponad godzinę przepysznego widowiska...

Po kilkudziesięciu minutach przerwy – dalszy ciąg... Vivaldi znowu nas zachwycił. Koncert skrzypcowy C-dur op. 8 nr 12 Allegro, Largo, Allegro, Koncert skrzypcowy D-dur op. 8 nr 11 Allegro, Largo, Allegro, Koncert skrzypcowy d-moll op. 8 nr 7 Allegro, Largo, Allegro Koncert skrzypcowy Es-dur op. 8 nr 5 Presto, Largo, Presto... Partie solowe na skrzypce zagrały też dwie skrzypaczki. I jeszcze artyści zagrali coś na bis, koniecznie. Nie mogliśmy ich tak szybko wypuścić. Cezary Zych, dyrektor Festiwalu, mówił, że odtąd ranga lokalnych koncertów będzie jeszcze bardziej wyraźna, także w związku z planowanym remontem klasztoru w Paradyżu.

Iwona Wróblak

sierpień 2022

Festyn rodzinny u św. Jana

            Bardzo gorący czerwcowy dzień. Tradycyjnie od kilkunastu już lat w tym miesiącu rozstawia się scenę w parku przy kościele św. Jana. Festyn rozpoczyna się mocnym artystycznie akcentem, śpiewa Chór Dziecięcy „Piccolo” pod kierownictwem Wojciecha Witkowskiego, akompaniuje na klawiszach Ewa Witkowska. Ambitny repertuar, starannie ustawione dziecięce głosy. Dziecięcym śpiewakom towarzyszą dorośli z Międzyrzeckiego Chóru Kameralnego.

            Na scenie pudła z cennymi fantami, które w kilku wejściach będą losowane w loterii. Lista darczyńców jest bardzo długa. Środki zebrane podczas tegorocznego festynu przeznaczy się na remont chodnika wokół naszej najstarszej w mieście świątyni.

            Do występu szykują się młodzi tancerze z Klubu Tańca Towarzyskiego „Fan Dance”, z repertuarem tańców klasycznych i innych. Zespół Tańca „Gold” z Międzyrzeckiego Ośrodka Kultury zaprezentuje artystyczne układy i kolorowe stroje. Występ dzieci z Przedszkola „Jutrzenka” zgromadzi sporą liczbę fanów, panie przedszkolanki przygotowały kilka piosenek, opracowały choreografię i kostiumy (koszulki z logo Przedszkola), chłopcy na scenie dadzą z siebie wszystko i będą pozować do zdjęć fotoreporterom. Jest rodzinnie i piknikowo. Potem zaśpiewają „Kęszyczanki”, wystąpią inni lokalni młodzi artyści: Julita Lisiecka, Hanna Wajman.

            Organizatorzy przewidzieli dla międzyrzeczan także inne atrakcje. Strażacy będą udzielać lekcji pierwszej pomocy przedmedycznej, ćwiczebny fantom już czeka na dzieci. Wielki wóz strażacki jest otwarty, można obejrzeć urządzenia, za pomocą których strażacy gaszą pożary i pomagają w różnych zdarzeniach losowych. Jeżeli odpowie się prawidłowo na pytanie, jak bezpiecznie zachować się nad wodą czy na ulicy, pan Policjant poczęstuje ciasteczkiem czy cukierkiem.

 Obowiązkowo z Festynu trzeba wyjść z fantazyjnie umalowaną buzią. Panie z parafii św. Jana oferują, za niewielką opłatą, domowe ciasta i inne festynowe smakołyki. Piknik trwa kilka godzin, to już międzyrzecka tradycja… Tylko ta temperatura… Na szczęście w parku przy kościele rosną wielkie stare drzewa dające ludziom dużo cienia.

Iwona Wróblak

czerwiec 2019